zondag 22 april 2018

Michiel groet 's avonds het schaap

 (Vrij naar Paul van Ostaijen)


Dag schaapje in de wei
                         blij blij
Dag schaapje achter het hek
Het zwarte hek met de gaatjes

Wil je een blaadje schaapje blaadje
door het zwarte hek hek hek?

Dag oudjes achter het raam
                        zwaai zwaai
naar de oudjes achter het raam

aai aai
Dag lieve schaap
Dag.

zondag 1 april 2018

Angst

RGB Free, by germangirl
Hoe zat het ook alweer met die erfzonde, waar Christus voor gestorven zou zijn? Adam mocht in het paradijs van alle bomen eten, behalve van de boom van de kennis van goed en kwaad:

Wanneer je daarvan eet, zul je onherroepelijk sterven

Wat hierbij meteen opvalt, is dat God Adam in soort catch-22 vangt: God geeft Adam een verbod, maar om aan de verbod tegemoet te komen, zal Adam eerst moeten weten hoe het precies zit met geboden en verboden.
  En dat weet hij dus nog niet, want hij heeft nog niet van de boom van de kennis van goed en kwaad gegeten.

  Een fraaie analyse van wat er precies gebeurde daar in het paradijs, wordt door Kierkegaard gegeven in zijn 'Het begrip Angst. Een eenvoudige psychologische meditatie, die heenwijst naar het dogmatische probleem van de erfzonde.'

   Om te beginnen is ook Kierkegaard de catch-22 niet ontgaan:

  'Wanneer dus in Genesis wordt verteld dat God zeide tot Adam: 'Alleen van de boom der kennis van goed en kwaad zult ge niet eten...' dan spreekt vanzelf, dat Adam dit woord eigenlijk niet begreep; want hoe zou hij het onderscheid tussen goed en kwaad begrijpen, daar dit onderscheid eerst na het eten voor hem bestond.'

  Kierkegaard schetst Adam als een dier, dat langzaam de geest krijgt. Geest hangt bij Kierkegaard samen met angst: geest is het besef bij het ontwakende dier dat er naast een lichamelijke dimensie, ook een psychische dimensie is.
  Het dier is alleen maar lichaam en daarom altijd onschuldig: het heeft geen kennis (van goed, kwaad, of wat dan ook.)
  Maar de mens ontwaakt, en dit ontwaken is een wakker worden in een peilloze leegte: het ontwakende dier weet dat er iets te weten valt, maar het heeft geen idee wat er allemaal te weten valt:

  Heel de werkelijkheid van het weten slaat neer in de angst als het griezelige niets van de onwetendheid

  Persoonlijk vind ik dit een behoorlijk sterke analyse van het begrip angst (wat iets anders is dan vrees).
  Maar hoe hoe zit het dan met Adam en zijn appel? Volgens Kierkegaard heeft angst altijd ook een aantrekkende kant:

  Wanneer men wil letten op de kinderen zal men deze angst nader aangeduid vinden als een zoeken naar het avontuur, het griezelige, het raadselachtige.

  Het niets van de onwetendheid boezemt angst in, maar trekt ons tegelijkertijd aan, dat hele domein van de psyche is niet alleen raadselachtig, het draagt ook de belofte van vrijheid in zich. En dat is precies wat er gebeurde toen God tot Adam 'sprak'. Van deze woorden begreep Adam niets, hij was als een dier waar je een dreigende toon tegen aanslaat:

  ...sterven, daarvan begrijpt Adam natuurlijk niets; niets belet echter - wanneer men aanneemt, dat dit tot hem gezegd is - dat hij de voorstelling van iets verschrikkelijks krijgt.

  De geestelijk ontwakende Adam, vol angst voor alles waar hij niets vanaf weet, heeft in ruil voor niets een 'raadselwoord' gekregen. Er is 'iets' wat hij niet mag doen. Maar als hij het niet mag doen, zou hij het dus ook wel kunnen doen: in Genesis zien we hoe een ontwakende aap zijn vrijheid, zijn angst en zijn schuld ontdekt. 

dinsdag 27 maart 2018

Beleid

RGB Free, by nazreth
Volgens de islamitische prediker Fawaz Jneid is de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb een 'afvallige moslim en een vijand van de ware islam'. Minister Fred Grapperhaus van Justitie geeft aan van deze 'extremistische uitlatingen' van Jneid te 'walgen'.

  Wat is er nu eigenlijk zo extremistisch aan de uitlatingen van Jneid? In ongeveer de helft van de moslimmeerderheidslanden is geloofsafval strafbaar: zo 'extreem' zijn die uitspraken van Jneid dus helemaal niet.
  Het enige wat Jneid doet, is gedachtegoed uitdragen dat in de islamitische wereld wijdverbreid beleid is.

zaterdag 24 maart 2018

Genoeg

Foto: Wikipedia
Op een verregend bankje aan het Binnenhof treffen we drs. Mallebrootje in een opvallend neergedrukte stemming aan.

  'Problemen', zucht het bekende Tweede-Kamerlid uit Elst, tevens bedenker van het poetslapje voor kattensnorharen, 'de nieuwe tijd vraagt het uiterste van me.'

  Het jonge ding uit de achterban, zelf inmiddels ook alweer een dagje ouder, slaat teder een arm om de politicus heen.

  'Hij heeft ruzie met Alexander Pechtold', verklaart het jonge ding. 'Vanwege die IQ-kwestie.' Er staat me vaag iets bij over deze controverse, maar het fijne ervan is me even ontschoten.

  'Ik heb alleen maar gezegd dat boeren vaak verstandiger zijn dan stadsmensen', licht de drs. toe. 'Neem nu Boer Biet. Het boerenverstand van zo'n man, daar kan een Pechtold gewoon niet aan tippen. Maar nu schijn ik ineens een racist te zijn.'

  Het Tweede-Kamerlid heft zijn handen ten hemel.

  'Hoe moet ik dit nu weer uitleggen aan mijn achterban?'

  Het jonge ding schuift nog wat dichter naar hem toen, zodat de drs. haar gedachteloos even in de dij knijpt, waarna ze als door een wesp gestoken overeind springt.

  'Handen thuis! Dit is Mien Toe, dit kan echt niet meer.'

  Terwijl het jonge ding verontwaardigd richting Jesse Klaver trippelt die zojuist onder een grote paraplu tevoorschijn is gekomen, zakken de schouders van drs. Mallebrootje nog wat verder omlaag.

  'Misschien is het ook wel genoeg geweest', zucht hij berustend. 'Ik ben oud en moe en heb mijn plicht voltooid.'

zaterdag 10 maart 2018

Poëzie

In de onwerkelijk lege woning, 's ochtends vroeg
stonden Gorters' Verzen, die ik toen maar opensloeg
RGB Free, by HISKS
om te zien of de dichter de pijn kon verzachten

Wat ik echter niet verwachtte
was dat het verleden op de eerste pagina
me meteen al op lag te wachten

Daar spraken opa's hanenpoten
van oma vastbesloten
om Gorters Verzen aan te schaffen

En haar echtgenoot tijdens Sinterklaas
met die verzen te verrassen, zodat een eeuwigheid
hierna (ik was nog niet eens geboren)

Het mooiste woord in de Verzen te horen
geschreven bleek door opa, meteen vooraan:

de notitie van oma's naam.

vrijdag 2 maart 2018

De buurvrouw - deel 7

RGB Free, by Jazza
Renovatie

'Ze gaan het plein verbouwen.'  De buurvrouw lachte.

 'Eindelijk zijn ze tot de conclusie gekomen dat er bij professor Heetman een schroefje los zat. Geen waanzinnige manoeuvres meer om naar te kijken.'

  We zaten op onze vaste plek aan het water, het was een van de laatste warme herfstdagen en het afgelopen kwartier hadden we in stilte de zon ons gezicht laten verwarmen.

  'Ik weet eigenlijk niet eens wat ik hier al die jaren zat te doen. Misschien nog steeds op Robert wachten. Maar het is voorbij. Ik heb het kamertje leeggehaald. En die nieuwe spuiten van jou bevallen ook uitstekend. Ik heb me in tijden niet zo goed gevoeld.'

  Er ging een steek door mijn buik.

  'Die nieuwe spuiten', zei ik. 'Misschien moet je daar toch maar mee stoppen. Ze schijnen nog in de experimentele fase te zitten.'

  Schoorvoetend vertelde ik hoe ik Elisabeth was tegengekomen en hoe ze me over had gehaald om de buurvrouw aan de floxotimine te krijgen. Wat ik niet had verwacht, was dat de buurvrouw het wel kon waarderen.

  'Doen jullie dat zo tegenwoordig', grinnikte ze. 'Robert schopte nog gewoon de ketting van zijn fiets om een meisje te versieren. Maar tegenwoordig moet je als man je buurvrouw drogeren om aan de vrouw te komen. Vreemde tijden leven we in.'

  Zo'n tien meter voor onze neus stonden al een tijdlang bouwvakkers aan een keet te knutselen. De dikste had ons al een paar keer opgenomen en kwam nu schommelend onze kant uit.

  'Lekker weertje', riep hij toen hij vlak voor ons stond, alsof de buurvrouw naast verlamd ook wel doof zou zijn.

  'Ik moet jullie vragen te vertrekken. Dit gebied wordt afgezet. We gaan aan de renovatie beginnen.'

  Terwijl we voor het stoplicht naar de Vughterstraat stonden te wachten, vroeg ik aan de buurvrouw waar ze nu ging zitten.

  'Ik denk dat ik verhuis naar de stadswal. Het maakt ook allemaal niks uit. Ik zit graag aan het water en al zit ik in Timboektoe, Robert is er toch wel bij. Hij zal nooit helemaal verdwijnen, maar ik kan hem wel langzaam een beetje loslaten. Jouw inval in mijn kamertje was een wake-up call. Ik zat helemaal vast. Maar we gaan allemaal naar de gallemiezen. De een wat eerder dan de ander, maar we liggen straks allemaal in onze kist. Rouwen is prima, maar op een gegeven moment is het geen rouwen meer, dan is het vluchten geworden. Ik wil Robert niet langer als een excuus gebruiken om niet verder te hoeven leven.'

  'Ik kom graag een keer langs met Elisabeth', zei ik. 'Dan kan ze nog wat uitleggen over die nieuwe medicatie.'

  De buurvrouw knikte terwijl het stoplicht op groen sprong en we voor de laatste keer het oude Heetmanplein overstaken.

  'Ik kijk ernaar uit', zei ze. 'Dan kan je meteen dat lampje even vervangen.'
 
  Einde

dinsdag 27 februari 2018

De buurvrouw - deel 6

RGB Free, by Jazza
Een fijn rechterpootje

Aan de muur tegenover de deur hing een grote foto van een knappe jongeman. Op de rechterwand de luchtopname van een verkeersplein, op de linkerwand een meisje in voetbaloutfit, haar rechterknie rustend op een voetbal.
 
  'Wat mooi', zei ik. 'Experimentele fotografie?'

  Ik liep verder het kamertje in, er was iets met dat meisje in die voetbalkleren. Iets in de manier waarop ze camera inkeek.
 
  'Zie je het niet', klonk het achter me. 'Zie je het echt niet?'

  Eerst viel de de deur met een plof achter me dicht, meteen daarna knipte er aan het plafond een kaal peertje aan.
 
  'Dat was ik', zei de buurvrouw. Ze rolde naar de foto van het meisje in voetbalkleren. 'En dat was Robert. We werden in onze flank geraakt door een vrachtwagen die naar Waalwijk moest. Robert had net drie weken zijn rijbewijs. Hij was op slag dood.'

  Ik wees naar het meisje met de voetbal.

  'Wanneer was dat?'

   'Meer dan twintig jaar geleden. We waren in de race voor het allereerste vrouwen WK. Voor het ongeluk had ik in vier wedstrijden vijf keer gescoord.'
 
  Ik liep wat dichter naar de foto waarop de buurvrouw met haar knie op de bal rustte. Ze lachte uitdagend de camera in, haar zwarte haar veel korter dan nu, het glansde rond haar gladde gezicht.
 
  'Ik had een fijn rechterpootje. Ik legde de ballen zo op de kop van onze spits. Soms speelde ik vanaf links, dan trok ik naar binnen om hem de kruising in te draaien.'
 
  Ze klopte op haar rechterdijbeen dat verstopt lag onder haar stoffige plaid.
 
  'Nu is mijn rechter pootje spastisch. De dokter jast er in om de maand een injectie in, om te voorkomen dat ik mezelf knietjes ga geven. Hier gingen we naar het gala', de buurvrouw rolde naar een kleine foto van twee kinderen die zich verkleed hadden als volwassen mensen.

  'Robert had een smoking gehuurd, license to kiss, zei hij steeds en dan zoende hij me op mijn mond, gewoon waar iedereen bij was. Dat interesseerde hem niets. Misschien vond ik dat nog wel het fijnst aan hem, dat de rest hem gewoon niet interesseerde.'
 
  In de tuin onder het balkon waren de katjes inmiddels verdwenen. Twee dikke duiven zagen hun kans schoon om broodrestjes tussen de rommel vandaan te pikken.
   
  'Weet je dat jij de eerste bent die dat stomme kamertje van me heeft gezien? Ik wil het al jaren een keer opruimen, maar het was er nooit van gekomen en op een gegeven moment begon ik me ervoor te schamen.'

  De buurvrouw keek me welwillend aan, het leek alsof er iets van haar afgevallen was. Het begon koud te worden op het balkonnetje, de zomer had zijn beste tijd  gehad.

  'Ik had al die spullen ooit in een doos zitten en toen bestelde ik een keer die luchtfoto van het Heetmanplein. Ik had het idee dat als ik maar precies reconstrueerde wat er mis was gegaan, het allemaal misschien wat minder erg zou worden. Dat het minder pijn zou doen als ik tot op de millimeter kon ontleden wat er was gebeurd. Maar je kan net zo goed tot op de millimeter in kaart brengen wat er gebeurt als iemand met een hamer op je duim slaat. Het is allemaal reuze interessant, maar het doet nog steeds verdomd veel pijn.'
 
  'Het spijt me', zei ik. 'Ik had kunnen bedenken dat er zoiets aan de hand moest zijn.'

   'Het is het dichtste dat ik bij hem in de buurt kan komen. Weet je dat ik niet eens op mijn gelukkigst was toen ik met hem langs de stadswal fietste en die ketting van zijn fiets viel. Dat ging allemaal veel te snel. Eigenlijk gaat hem om de stukjes daartussenin. Dat ik me met mijn vriendinnen voor de spiegel stond op te tutten. Dat buiten de zon scheen en het weekend was en we alle tijd van de wereld hadden. Dat gevoel dat alles ging beginnen, dat verwachtingsvolle dat je kan hebben als je achttien bent en net uit het ei bent gekropen. Maar je hebt wel iets groots nodig, om die tussenstukjes te laten schijnen. Robert was dat grote.'

  Ik knikte.

  'Je zei dat je last hebt van een spastisch been.' Ik viste het plastic tasje van Elisabeth onder mijn stoel vandaan en legde het op mijn schoot. 

  'Wist je dat daar een geweldig nieuw middel voor op de markt is?'